Vincent Dunoyer liep van 1990 tot 1994 sterk in de kijker als performer van Rosas en ging nadien zijn eigen weg als choreograaf. De laatste tien jaar ontwikkelde hij een merkwaardig consistent oeuvre. Zijn solo’s en duetten stellen steeds weer dezelfde vragen aan de orde. Vooreerst is er de vraag of de dans op het podium geboren wordt of dat pas de toeschouwer de dans echt voltooit door zijn blik? Verder vraagt Dunoyer zich af of de ervaring van de dans eerder door de uitvoering, of eerder door de choreografie bepaald wordt? En tenslotte bevraagt hij zich over de betekenis en de rol van de beelden, zoals foto’s, die achterblijven eens de dans verdwenen is. Het mooie is dat Dunoyer die vragen niet stelt op een theoretische manier, maar ze uit de praktijk zelf van het maken van stukken, als het ware terloops, op een poëtische manier, laat opduiken. De vragen die Dunoyer stelt bestaan niet buiten zijn werk, maar insisteren in het werk.

 

Al van bij het begin van zijn solocarrière steunde Rosas Dunoyers werk. Zijn recentste choreografie, Sister werd zelfs helemaal geproduceerd door Rosas. Dat is geen toeval, want Dunoyer graaft hier immers in zijn Rosasverleden. Hij creëerde namelijk een solo voor Anne-Teresa De Keersmaeker waarin hij haar op een merkwaardige manier met haar eigen choreografische parcours confronteert. Sister herneemt de structuur van Fase: De Keersmaeker legde in dat werk de strikte structuur van de dans, die haar op het lijf geschreven was, ook op aan Michèle-Anne De Mey. Als een quasi dubbelganger volgde die haar dans. In Sister keert Vincent Dunoyer de rollen om. Hij danst een choreografie voor, De Keersmaeker volgt. Het materiaal van de solo is echter allerminst willekeurig. Dunoyer vroeg aan Fumiyo Ikeda, die zowat de hele geschiedenis van Rosas meemaakte, om scènes van oude stukken na te spelen. Mirjam Devriendt maakte daar foto’s van. Met dertig van die foto’s trok hij naar 31 (ex-) dansers van Rosas met de vraag een nieuwe choreografie te verzinnen die de pose op twee foto’s met elkaar verbond. Die korte dansjes lijmde hij, als een ‘cadavre exquis’ terug aan elkaar. (In zijn vorige stuk, Cadavre Exquis deed hij iets gelijkaardigs, maar dan met beelden uit zijn eigen werk). Zo ontstond een merkwaardig nieuw werk. Eén extreem lange, complexe bewegingszin balt de ervaringen van 30 dansers, de geschiedenis van het gezelschap én ook die van Dunoyer zelf samen. Dat maakt de dans ook erg beladen. De bijdrage die de dansers met hun vertolkingen en choreografische vondsten leverden aan de ‘taal’ van Rosas schemert hier overal door. Sister is het verhaal van de complexe relatie tussen een choreografe die ‘tekent’ voor een werk, en de dansers die het werk mee getekend hebben. Het werk is op die manier zowel een hulde aan als een bespiegeling over dit oeuvre

 

Sister toont dit op heldere wijze. Eerst zie je de foto’s van Ikeda die de ruggengraat van de dans vormen. Daarna volgt een filmpje waarin Pere Pladevall zijn stukje dans demonstreert. Als het filmbeeld wegdeemstert voert Dunoyer ditzelfde stukje dans in fel tegenlicht, als een schaduwbeeld, op. Meteen volgen ook de stukjes van andere dansers, in Dunoyers interpretatie. Twee van hen hielden zich niet aan de opdracht. Nicole Balms bijdrage is een pertinente tekst, die je hoort op band, over vervlogen herinneringen die zelfs foto’s niet meer tot leven kunnen wekken. Kitty Kortes Lynch zingt in een film een liedje in over de afgunst tussen zusters. Dunoyer presenteert deze choreografie op een ingehouden, precieze manier: hij laat het materiaal voor zich spreken. Niet zo bij De Keersmaeker. Als zij opkomt gaat het grote licht aan. Ze trekt het materiaal, dat ooit bij haar vertrok, en nu via een lange omweg tot haar weerkeert, helemaal naar zich toe. Door hier een sterker accent te leggen, daar een smartelijke gelaatsuitdrukking toe te voegen, creëert ze uit de grillige choreografie toch weer een soort danspersonage, etaleert zij haar dansplezier. Tot er een ‘coup de théâtre’ volgt die er nog eens aan herinnert hoeveel verschillende lagen herinneringen hier opgestapeld zijn.